Vui buồn chuyện lì xì ngày Tết

22/01/2019

Lì xì ngày đầu năm là một phong tục lâu đời của người Việt Nam. Dù là Tết xưa hay Tết nay, tục lệ này vẫn được gìn giữ và trở thành một nét đẹp văn hóa không thể thiếu trong những ngày Tết. Tuy nhiên, ở một góc độ nào đó, lì xì đang có xu hướng bị lợi dụng, biến tướng, trở thành toan tính cá nhân.  

Từ nhiều đời nay, lì xì là một trong những tục lệ tốt đẹp không thể thiếu của dân tộc Việt Nam mỗi khi Tết đến Xuân về. Không ai biết phong tục này có từ bao giờ, chỉ biết là rất lâu rồi, lì xì ngày Tết đã trở thành thông lệ mỗi dịp đầu năm mới và là nét văn hóa độc đáo, là bản sắc truyền thống của người Việt.

Với ý nghĩa của lời chúc may mắn, sức khỏe và sung túc, tùy theo mỗi gia đình, số tiền mừng tuổi được chuẩn bị sẵn trong mỗi phong bao lì xì khác nhau, có thể là một món quà, tiền lẻ hoặc tiền chẵn. Và ý nghĩa cũng không nằm ở giá trị của món quà, số tiền nhiều hay ít mà tục lì xì tượng trưng cho tài lộc đầu năm. Bắt đầu từ thời khắc giao thừa chính thức bước sang năm mới đến khi hết Tết, những người lớn tuổi trong gia đình sẽ phát lì xì mừng tuổi cho con cháu để lấy may, kèm theo là lời chúc làm ăn phát đạt, tấn tới, học hành giỏi giang, ngoan ngoãn… Còn con cháu cũng biếu ông bà, cha mẹ những phong lì xì đỏ thắm để chúc sức khỏe và trường thọ.

Gia đình cụ Nguyễn Thị Hạnh, xã Tam Hợp, huyện Bình Xuyên có 3 thế hệ chung sống nên Tết nguyên đán, hầu hết các phong tục vẫn còn được lưu giữ. Từ khi lớn lên, cụ đã chứng kiến hơn 70 cái Tết nguyên đán. Tết thời nay khác trước rất nhiều, không còn không khí bận rộn sắm Tết; trẻ, già háo hức chờ đón Tết như chờ đón sự kiện lớn trong năm; tục thăm, chúc Tết gia đình, người thân trong dịp Tết không còn rườm rà như trước. Nhưng Tết nào cũng vậy, gia đình cụ đều có đầy đủ bánh chưng, giò, chè lam, mà theo cụ phải tự tay làm mới có không khí Tết. Riêng tục mừng tuổi đầu năm theo cụ cần phải được giữ gìn bởi đó là một nét đẹp văn hóa của người Việt. Cụ cho biết: Năm nào cũng vậy, sau khi cúng giao thừa xong, các con cháu trong nhà lại tụ tập trong phòng khách, cùng chúc nhau những lời chúc tốt đẹp và không quên mừng tuổi đầu năm, mong muốn năm mới mọi người trong nhà đều khỏe mạnh, mọi điều tốt lành.

Quan niệm của người Việt Nam, ai rộng rãi trong làm ăn thì sẽ được nhiều phúc lộc, nên vào ngày đầu năm, người ta phát lì xì cho trẻ em để trong năm làm ăn, buôn bán có lãi. Cho đi hay nhận lại được càng nhiều bao lì xì thì càng tốt, vì đó là biểu hiện của “phát tài phát lộc”. Bởi thế, tục lì xì ngày Tết đã được gìn giữ và lưu truyền đến ngày nay. 

Nhiều người cho rằng, từ khi chiếc xì lì xuất hiện không ai quy định phải mừng bao nhiêu tiền vì quan niệm dân gian tiền mừng tuổi là tiền lộc, tượng trưng. Chỉ sau này, cuộc sống càng phát triển, mọi người bắt đầu có ý tưởng mới, không phải là tặng quà nữa mà là tặng tiền lì xì. 

Không chỉ một lần tôi phải nghe một người bạn băn khoăn Tết năm nay mừng tuổi như thế nào cho hợp lý. Cũng không hẳn người bạn ấy muốn có vị trí công việc tốt hay có mối quan hệ tốt hơn mà chỉ đơn giản, bạn tôi muốn mừng tuổi làm sao cho đẹp lòng bố mẹ của những đứa trẻ, không bị người ta “đánh giá” là không biết cách sống. Như thế, một nét văn hóa đẹp của ngày Tết truyền thống đã dần trở thành nỗi ám ảnh trong suy nghĩ của nhiều người.

Không thể phủ nhận, lì xì là một phong tục truyền thống tốt đẹp. Nhưng trong quá trình vận dụng, phong tục này bị con người lợi dụng, biến tướng, nên nhiều khi, tiền mừng tuổi cũng không đơn thuần thay cho những lời chúc tốt đẹp đầu năm, mà còn ngầm chứa nhiều mục đích, toan tính cá nhân. Tục lì xì nhiều khi đã biến thành cái “cớ” để hối lộ, nịnh nọt hoặc tặng, biếu theo ý nghĩa xấu. Nghiêm trọng hơn, thói thực dụng của người lớn đã vô tình “lây” sang những đứa trẻ. Không ít những đứa trẻ chỉ từ 4-5 tuổi cầm trên tay đồng tiền mệnh giá nhỏ như 5.000, 10.000 đồng đã tự biết phân biệt và có sự so sánh với những tờ tiền có mệnh giá lớn hơn. Hóa ra lì xì thời nay không nằm ở tấm lòng, ở ý nghĩa tốt đẹp vốn có mà chủ yếu nằm ở “sức nặng” của đồng tiền bên trong mỗi phong bao lì xì.

Nhiều gia đình còn biến tục lì xì thành kiểu lì xì như trả nợ. Nhà nào mừng tuổi con mình bao nhiêu thì mình phải mừng lại con họ bấy nhiêu. Chị Trần Thị Hằng, phường Liên Bảo, thành phố Vĩnh Yên tâm sự: “Nhà mình đông con nên có khi mọi người mừng tuổi con mình 50.000 đồng mình vẫn phải mừng cho con họ 100.000 đồng mới tương xứng.” Trong khi đó, nhiều gia đình đi chơi Tết còn cố mang theo tất cả những đứa trẻ trong nhà để kiếm được thật nhiều tiền mừng tuổi. Đó là những chuyện không còn quá xa lạ thời nay. 

Nhiều người cho biết, tục lì xì ngày Tết giờ bị biến tướng đến mức khiến cho không ít người cảm thấy khó xử và đau đầu. Nếu ai cũng biết và nhận định đúng phong bao lì xì màu đỏ chỉ đơn giản là món quà may mắn đầu năm; màu đỏ là biểu tượng của may mắn với ý nghĩa tốt đẹp nhất của nó thì phong tục này sẽ mãi là mỹ tục, không biến thái thành hủ tục như nhiều người đang lo lắng.

Hồng Yến

Các tin đã đưa ngày: